5.11.25

Habilidades motrices básicas I: Desplazamientos

 🏃‍♂️ HABILIDADES MOTRICES BÁSICAS I: LOS DESPLAZAMIENTOS

Definición: Los desplazamientos son habilidades motrices básicas que consisten en mover el cuerpo de un lugar a otro, manteniendo el equilibrio, la coordinación y el control postural. Constituyen la base sobre la que se construyen otras habilidades más complejas como saltar, lanzar o golpear.

Según Ruiz Pérez (1987), son “acciones motrices que permiten trasladar el cuerpo en el espacio de manera eficaz y adaptada al entorno”. Le Boulch (1991) destaca su papel en la estructuración del esquema corporal y la orientación espacial, y Blázquez Sánchez (1995) los considera una forma fundamental de relación del individuo con el espacio.

🎯 Objetivo general

Desarrollar la capacidad de desplazamiento y control corporal en diferentes posiciones y apoyos, favoreciendo la coordinación, la fuerza, la conciencia corporal y la relación con el espacio.

💡 Actividades propuestas

Nombre y descripción Posición / apoyos Capacidades implicadas Estilo de enseñanza
1 Las focas: en tendido facial, avanzar con los brazos extendidos, sin ayuda de las piernas. Decúbito prono Fuerza de brazos, coordinación, control postural Descubrimiento guiado
2 Desplazamiento dorsal: en decúbito supino, moverse hacia atrás ayudándose con los brazos. Espalda apoyada Coordinación, percepción del espacio Asignación de tareas
3 Reptar: en tendido facial, avanzar apoyándose en antebrazos y puntas de pies. Decúbito prono Fuerza, coordinación hombro-cadera Descubrimiento guiado
4 Desplazamiento hacia atrás: flexionando y extendiendo los brazos. Apoyo de manos y pies Coordinación invertida, orientación espacial Mando directo participativo
5 Arre burrito: sentados, avanzar sobre los glúteos saltando con las piernas flexionadas. Variante sin separar los glúteos. Sedestación Equilibrio, tono muscular Descubrimiento guiado
6 Trepa de cuerda: desde posición sentada con piernas extendidas, avanzar tirando de una cuerda sostenida por un compañero. Sedestación con tracción Fuerza de brazos y tronco Asignación de tareas
7 El enanito: desplazarse en cuclillas en todas las direcciones. Cuclillas Resistencia, movilidad articular Descubrimiento guiado
8 El elefante: en cuadrupedia con brazos y piernas extendidos, desplazarse libremente. Cuadrupedia Coordinación global, equilibrio dinámico Exploración libre
9 Equilibrios sobre cuerda: caminar hacia adelante y atrás por el borde de una cuerda. Bipedestación Equilibrio estático y dinámico Resolución de problemas
10 Desplazamiento de puntillas: avanzar en todas direcciones con las piernas ligeramente flexionadas. Bipedestación Equilibrio, tonificación Asignación de tareas
11 Desplazamientos imaginativos: moverse simulando distintas superficies (agua, hielo, barro, viento…). Libre Creatividad motriz, adaptación Descubrimiento guiado / juego simbólico
12 El cangrejo y su guarida: en parejas, uno en posición de cangrejo dorsal pasa por debajo de un compañero en cuadrupedia. Parejas Coordinación, cooperación, control espacial Trabajo cooperativo

🎓 Objetivos de aprendizaje

  • Mejorar la conciencia corporal y el control postural.
  • Dominar diferentes tipos de desplazamientos en variadas posiciones.
  • Fomentar la coordinación dinámica general y la orientación espacial.
  • Potenciar la creatividad motriz y la colaboración entre iguales.

🧩 Vinculación curricular

  • Área: Educación Física
  • Bloque: Habilidades motrices y resolución de situaciones motrices en entornos variados
  • Competencias clave: Competencia motriz, personal y social, aprender a aprender
  • Referentes teóricos: Le Boulch (1991), Ruiz Pérez (1987), Blázquez Sánchez (1995), Mosston (1981)
  • Legislación: LOMLOE y Decreto 38/2022 de Castilla y León

Material elaborado por Jorge García Gómez – CEIP Flores del Sil (Ponferrada). Inspirado en los métodos activos y en el blog Learning Edufis.

22.10.25

 

🌀 Percepción Espacial e Animación Motriz en Educación Física

A percepción espacial é unha das bases da motricidade infantil. A través dela, o alumnado aprende a recoñecer, explorar e interpretar o espazo natural e o espazo de xogo, comprendendo límites, direccións, distancias e relacións cos demais. Estas actividades fomentan a orientación, o control corporal, a creatividade e o respecto polas normas.

Este conxunto de xogos e propostas están contextualizados no bloque de contidos “Percepción e estrutura do corpo. Habilidades motrices básicas” do currículo galego (Decreto 105/2022), e contribúen ás competencias específicas 1 e 2 da área de Educación Física:

  • CE1: Recoñecer e comprender o corpo e o movemento como medios de exploración e relación co contorno.
  • CE2: Adaptar o movemento a diferentes situacións, espazos e obxectos, desenvolvendo autonomía motriz e creatividade.

🎲 Actividades de Animación Motriz

Actividade Descrición e obxectivos didácticos Relación curricular
Cebras e leóns Ó sinal de “leóns”, as cebras deben escapar cara a un espazo seguro. Os pillados quedan deitados no chan. Trabállase a reacción e a ocupación do espazo. CE1, CE2 – Percepción e orientación espacial.
Tocar e parar Dous ou tres perseguidores; quen é tocado queda en estatua. Favorece o control postural e o respecto das regras. CE2, CE3 – Control corporal e atención.
Romeo e Xulieta Dúas persoas tratan de xuntarse mentres o grupo o impide. Promove a cooperación-oposición e a anticipación motriz. CE2, CE5 – Relación e convivencia.
O moucho O alumnado pasa dun campo a outro mentres o “moucho” tenta pillar. O tocado queda inmóbil. Trabállase orientación e velocidade. CE2, CE4 – Coordinación e axilidade.
Non me pillan se me abrazo Para librarse, deben abrazar un compañeiro. Favorece o contacto positivo e a educación emocional. CE3, CE5 – Relación afectiva e coidado dos demais.
Os paxaros na gaiola Tríos: dous forman a “gaiola” e o terceiro está dentro. Ó sinal, todos cambian de gaiola. Mellora a orientación e a cooperación. CE2, CE4 – Motricidade cooperativa.
As parellas atentas Correr por parellas e, ó sinal, sentar costas con costas. Favorece a atención auditiva e a coordinación. CE2, CE6 – Reacción a estímulos.
A ver quen pisa a serpe En parellas: un move unha corda e o outro tenta pisala. Mellora precisión e control espacial. CE1, CE4 – Axuste ó obxecto en movemento.
Non piso o chan Pasar por obstáculos sen tocar o chan. Desenvolve equilibrio, planificación e creatividade motriz. CE2, CE7 – Motricidade funcional e creativa.
O avión Simulan ser avións sen baixar os brazos nin tropezar. Trabállase o control postural e a orientación espacial. CE1, CE4 – Conciencia corporal.
Raposos e galiñas Xogo clásico de persecución e fuxida. Favorece a reacción e o uso racional do espazo. CE2, CE5 – Cooperación-oposición.
Os michelíns En parellas, un persegue o outro. Cando vai ser pillado, agárrase a outra parella e cambia o perseguidor. Promove adaptación e estratexia. CE2, CE6 – Normas e adaptación motriz.
A ver se saes Tríos con cordas formando barreiras. O do medio tenta saír por debaixo. Desenvolve coordinación e forza. CE1, CE2 – Control corporal e motricidade fina.
O chicle Un alumno/a persegue os demais cunha pelota sen soltala. Traballa anticipación e mobilidade restrinxida. CE2, CE6 – Axuste e creatividade motriz.
A pillar ó do círculo Un dentro, outro fora do círculo. Fomenta a orientación e o control do espazo reducido. CE2, CE5 – Ritmo e percepción espacial.
Panteras e monos As panteras dormen; ó sinal esperta e persegue os monos. Os tocados convértense en panteras. Trabállase atención, velocidade e autocontrol. CE2, CE5 – Regulación emocional e autocontrol.

📘 Relación Curricular (Decreto 105/2022 - Galicia / LOMLOE)

  • Área: Educación Física
  • Bloque: Percepción e estrutura do corpo. Habilidades motrices básicas.
  • Competencias específicas: CE1, CE2, CE3, CE4, CE5 e CE6.
  • Saberes básicos: Exploración corporal e espacial, movemento en diferentes contextos, adaptación motriz, xogo como medio de relación e aprendizaxe.
  • Competencias clave: CCL, CPSAA, CE, CSC, CCEC.

Fonte: LOMLOE e Decreto 105/2022, do 14 de xullo, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia.